Ορχιδέες & αγριολούλουδα της Χίου

Οι επισκέπτες καθ' όλη τη διάρκεια του έτους μπορούν να απολαύσουν τα αγριολούλουδα της Χίου. Εντούτοις, την περίοδο από τα τέλη του χειμώνα έως το πρώιμο καλοκαίρι η ποικιλία και η αφθονία των λουλουδιών είναι μεγαλύτερη.

Τα φθινοπωρινά και χειμωνιάτικα τοπία έχουν να παρουσιάσουν πολύ όμορφες εικόνες από κολχικά, κυκλάμινα, κρόκους, κρινάκια και πολλά άλλα είδη φυτών.

Στα τέλη του χειμώνα λουλούδια από τη μεγάλη σειρά ορχιδέων Himantoglossum robertianum εμφανίζονται σε διάφορες τοποθεσίες σε ολόκληρη τη Χίο. Καθώς η εποχή προχωράει αποκαλύπτεται μια διαδοχή πολλών διαφορετικών ειδών λουλουδιών που χρωματίζει τα τοπία με μια συνεχώς μεταβαλλόμενη παλέτα χρωμάτων.

Λόγω των μη-εντατικών και ετερόκλητων γεωργικών πρακτικών στη Χίο υπάρχουν πάντα θέσεις ποικίλου βοτανικού ενδιαφέροντος σε στενή εγγύτητα μεταξύ τους, ώστε σε σχετικά μικρές περιοχές να υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη. Η ποικιλομορφία στη γεωλογία, το ύψος των λόφων και των βουνών και οι κλιματολογικές διαφορές ανάμεσα στις πλαγιές, τις κοιλάδες και τις κοίτες του νησιού σε συνδυασμό με τις επιρροές του προσανατολισμού, δημιουργούν πολυάριθμα μικροκλίματα στις διάφορες τοποθεσίες. Η εναλλαγή των λουλουδιών στο νότιο τμήμα του νησιού έρχεται εβδομάδες νωρίτερα απ' ό,τι στις βόρειες βουνοπλαγιές. Έτσι ο επισκέπτης, στην αρχή ακόμα της εποχής όπου τα λουλούδια ανθίζουν, μπορεί να ανακαλύψει διάφορα είδη λουλουδιών, νωρίτερα, σε περιοχές που απέχουν μόλις λίγα μέτρα η μία από την άλλη.

Η αλληλουχία των λουλουδιών της άνοιξης και του καλοκαιριού περιλαμβάνει τέσσερα είδη ανεμώνας, τέσσερα είδη τουλίπας, τέσσερα είδη παπαρούνων, σπαθινάκια, πυκνούς θάμνους, σπαρτούς, ίριδες και πολλά άλλα είδη. Τα χορτάρια συμπεριλαμβανομένης της φασκομηλιάς και ρίγανης είναι σε αφθονία αυτή την περίοδο, διαχέοντας στον αέρα ένα υπέροχο άρωμα.

Υπάρχουν πολύ όμορφες τοποθεσίες στη Χίο με μεγάλη ποικιλία λουλουδιών, μεταξύ των οποίων είναι:

Τα Κάτω Φανά στο νότιο άκρο της Χίου έχουν μια όμορφη μη ανεπτυγμένη αμμώδη παραλία, υφάλμυρες λίμνες και ολάνθιστες περιοχές στο πίσω μέρος της παραλίας. Οι αμμόλοφοι της περιοχής βοηθούν στην ανάπτυξη της χλωρίδας τον Απρίλιο, ενώ το Μάιο ευδοκιμούν τα είδη των ορχιδέων Holy Orchid και Orchis sancta.

Η παραλία του Μάναγρου στο δυτικό άκρο του νησιού κοντά στη Βολισσό, έχει μήκος 3 χμ και είναι γεμάτη άμμο και χαλίκι. Διαθέτει μια θαυμάσια μη ανεπτυγμένη ενδοχώρα από αμμόλοφους και αμμοχάλικα με μια πλούσια χλωρίδα. Η εικόνα των ανοιξιάτικων λουλουδιών είναι μαγευτική κατά την περίοδο από τα τέλη Μαρτίου έως τα μέσα Απριλίου.

Το Μάρμαρο είναι ο μοναδικός βάλτος γλυκού νερού στη Χίο στον οποίο ευδοκιμούν τα ειδικά φυτά του βάλτου.

Το όρος Πελιναίο έχει αποτελέσει το αντικείμενο βοτανικής έρευνας για πολλά έτη και έχει παραγάγει διάφορα νέα είδη ενδημικά στο βουνό τα οποία μέχρι τώρα δεν έχουν βρεθεί πουθενά αλλού. Αυτά τα είδη περιλαμβάνουν ένα είδος νανοφυούς κερασιού, το λεγόμενο Prunus prostratum και ένα όμορφο κίτρινο γαζούλι, το λεγόμενο Fritillaria pelinea. Οι πλαγιές σε ύψος 2000 ποδιών πάνω από το χωριό Βίκι το μήνα Απρίλιο είναι γεμάτες από τάπητες πολυάριθμων ειδών λουλουδιών, θυμίζοντας πολύ τα λιβάδια των Άλπεων.

Το φαράγγι των Καμπιών είναι μια βαθιά στενή κοιλάδα στα βόρεια της Χίου που χαρακτηρίζεται από ένα μόνιμο ρεύμα και πολλά ώριμα φυλλοβόλα δέντρα. Είναι δύο μίλια μακρύ και περιέχει πολλά είδη φυτών. Έχει απαράμιλλη φυσική ομορφιά και η καλύτερη περίοδος να το επισκεφθεί κανείς είναι στα μέσα Μαΐου. Τότε ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει τη δροσερή σκιά που απλώνεται στην περιοχή ανάμεσα σε πυκνή βλάστηση από πεύκα, πλατάνια και αγριοτριανταφυλλιές και διάφορα άλλα είδη υδρόβιας βλάστησης που ακολουθούν τη ροή του ποταμού.
Οι παράκτιοι απότομοι βράχοι στην περιοχή του Βροντάδου και του Εμποριού είναι οι βιότοποι του τοπικού είδους Campanula hagielia που ευδοκιμεί τον Απρίλιο και το οποίο αναπτύσσεται μόνο στο ανατολικό Αιγαίο και τη δυτική Ανατολία.

Οι χαμηλοί λόφοι στην κεντρική και νότια Χίο κοντά στα χωριά Πυργί, Ολύμποι και Μεστά είναι πλούσιοι στο είδος της χλωρίδας Μακκία (maquis) ή θαμνότοπος. Στις περιοχές αυτές εμφανίζονται μερικά από τα σπανιότερα είδη ορχιδέων.

Στην κεντρική Χίο, το δυτικό παράκτιο χωριό Λιθί και τα χωριά Ανάβατος και Αυγώνυμα στην ενδοχώρα είναι ιδιαίτερα πλούσια σε ορχιδέες και ίριδες, καθώς τα πολυάριθμα αυτά είδη είναι κοινά μεταξύ των ασβεστολιθικών βράχων στην περιοχή.

Σαν παράδειγμα της πλούσιας χλωρίδας της Χίου κάποιος μπορεί να περιγράψει τον εκτενή αριθμό ορχιδέων που έχουν ανακαλυφθεί μέχρι τώρα στο νησί. Ενώ η λίστα είναι εντυπωσιακά μεγάλη, πρέπει να υπάρχουν πολλά ακόμα είδη στη Χίο, τα οποία παραμένουν άγνωστα. 

Προστατευόμενο είδος είναι και οι ορχιδέες, που φύονται σε ένα ευρύ φάσμα βιοτόπων, από τις παραθαλλάσιες περιοχές ως τα ψηλά βουνά και τις γεωργικές καλλιέργειες, μέχρι και σε υγρότοπους, ανάλογα με το είδος. Από τα πολλά είδη ορχιδεών που φύονται στην Ευρώπη μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί 110 είδη και υποείδη στη Χίο, όπως:

Ophrys homeri. Το σπάνιο αυτό είδος ορχιδέας ανακαλύφθηκε στη Χίο το 1991 από τους Γερμανούς βοτανολόγους Hirth and Spaeth, οι οποίο το περιέγραψαν και δημοσιεύθηκε ως νέο είδος το 1997 με τη Χίο αναφερόμενη ως τοποθεσία προέλευσής του. Στη συνέχεια βρέθηκε στην Κω, τη Λέσβο και στην περιοχή Mugli της Τουρκίας. Συγκεκριμένα στη Χίο αναπτύσσεται κυρίως στο κεντρικό και νότιο τμήμα του νησιού, στις περιοχές Ελίντα, Λιθί, στους Αγίους Πατέρες και το Πυργί όπου και ανθίζει τους μήνες Απρίλιο και Μάιο.

Ophrys straussii var leucotenia. Το είδος Ophrys straussii και το πολύ σχετικό Ophrys reinholdii έγινε γνωστό ότι εμφανίστηκαν στη Χίο στις αρχές της δεκαετίας του '90 όταν βρέθηκαν σε δύο περιοχές βορειοδυτικά της Χίου να μεγαλώνουν ανάμεσα σε βελανιδιές που ανθίζουν τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο. Το Μάιο του 2003 ο Mike Taylor μαζί με τον κ. Σαλιάρη βρήκαν οκτώ φυτά από το είδος O.straussii var leucotenia σε ύψος 2000 ποδιών στις βόρειες πλαγιές του όρους Πελιναίο της Χίου που ήταν γεμάτες από πεύκα. Η τοποθεσία τύπων αυτής της ποικιλίας είναι στην περιοχή Antalya της νοτιοδυτικής Τουρκίας όπου είναι γνωστή μόνο από έξι περιοχές, οι μόνες έως τώρα γνωστές θέσεις μέχρι της ανακάλυψης του είδους αυτού και στη Χίο.
Ophrys phrygia. Το είδος αυτό περιγράφηκε το 1923 από φυτά που βρέθηκαν στην περιοχή Antalya της Τουρκίας, αρχική περιοχή προέλευσης για το συγκεκριμένο τύπο ορχιδέας. Στη συνέχεια τα τελευταία δέκα χρόνια ανακαλύφθηκε και σε διάφορες περιοχές της Χίου, κυρίως στο κεντρικό και βόρειο τμήμα του νησιού: Βροντάδος, Βίκι και στον Άγιο Ισίδωρο όπου ευδοκιμεί το Μάιο.

Ophrys fleischmanii. Αυτό το σπάνιο είδος ορχιδέας είναι Ελληνικό ενδημικό φυτό, γνωστό προηγουμένως από την Κρήτη, τις Κεντρικές Κυκλάδες και την Αττική. Έχει βρεθεί επίσης σε διάφορες διαδεδομένες περιοχές στη Χίο, όπως ο Βροντάδος, τα Μεστά, το Λιθί και το Πελιναίο όρος όπου και ανθίζει το Μάρτιο και τον Απρίλιο.

Ophrys omegaifera. Είναι ένα ακόμα σπάνιο είδος που περιγράφηκε το 1923 από φυτά που βρέθηκαν στην Κρήτη. Τώρα είναι γνωστό και από τις Κυκλάδες, την Κρήτη, την Κάρπαθο και τη Ρόδο. Στη Χίο έχει βρεθεί σε πολλές θέσεις σε ολόκληρο το νησί: στο Βίκι, το Βροντάδο, τον Ανάβατο και τα Μεστά. Αναπτύσσεται επίσης και στη νοτιοδυτική Ανατολία. Ανθίζει στις αρχές Μαρτίου με τα μέσα Απριλίου.

Ophrys regis-ferdinandii. Αυτό το ελκυστικό, σπάνιο είδος ορχιδέας ανακαλύφθηκε το 1939 στη Ρόδο. Τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί και στη Σύμη, την Τήλο και τη Σάμο αλλά και στη Χίο στο νότιο μισό τμήμα του νησιού. Τέλος υπάρχει και στην Τουρκία κοντά στον Cesme και το Kucadaci. Ανθίζει το Μάρτιο και τον Απρίλιο.

Orchis sancta. Αυτό το είδος ορχιδέας είναι διαδεδομένο κυρίως στις χαμηλότερες περιοχές της Χίου. Το όνομα «sancta» του δόθηκε επειδή το λουλούδι έχει την εμφάνιση ενός προσώπου με κουκούλα από την καλύπτρα ενός μοναχού. Θεωρείται σπάνιο είδος ορχιδέας στην Ελλάδα, την Τουρκία και στη μεσογειακή ακτή κάτω στο Ισραήλ. Εντούτοις εμφανίζεται πολύ συχνά στη Χίο, ιδιαίτερα στο πίσω μέρος της παραλίας στα Κάτω Φανά. Ανθίζει κυρίως το μήνα Μάιο όταν πέφτουν τα φύλλα.

Orchis anatolica. Αυτή η όμορφη ορχιδέα είναι πολύ διαδεδομένο φυτό στη Χίο και υπάρχει σε αφθονία, αν και θεωρείται γενικά τοπικό φυτό και σε άλλες περιοχές, πλην όμως σπάνιο. Εμφανίζεται σε μια μεγάλη ποικιλία χρωμάτων και η αφθονία της έχει το προβάδισμα στην παρουσία πολλών υβριδίων με άλλα είδη στο νησί. Ανθίζει από το Μάρτιο μέχρι τον Μάιο. Είναι επίσης γνωστό από τις Κυκλάδες και την Κρήτη στη δύση, το Λίβανο, τη Συρία και το Ισραήλ στην ανατολή.

Orchis anthropophora. Ο Mike Taylor ανακάλυψε αυτό το είδος ορχιδέας στη Χίο τον Απρίλιο του 2002, κοντά στο χωριό των Ολύμπων. Θεωρείται, γενικά, σπάνιο είδος στην περιοχή του ανατολικού Αιγαίου, αν και έχει βρεθεί επίσης και στη Λέσβο. Μια λεπτομερής αναζήτηση γύρω από την αρχική περιοχή κοντά στους Ολύμπους το 2003 βρήκε πάνω από είκοσι φυτά, ενώ οκτώ ακόμα φυτά βρέθηκαν σε μία άλλη περιοχή βόρεια από τα Μεστά και τρία επιπλέον από το είδος αυτό κοντά στο Λιμένα Μεστών. Τα μεμονωμένα λουλούδια είναι ιδιαίτερα ελκυστικά, έτσι όπως μοιάζουν με μία ροδαλή ανθρώπινη φιγούρα με σκληρό, θολωτό καπέλο. Όλα αυτά τα φυτά βρέθηκαν κοντά σε θαμνότοπους, γεμάτους άγρια κυπαρίσσια.

Αρχειακό Υλικό

Επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της πρώην Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Χίου πατώντας εδώ.

Για την ιστοσελίδα "100 Χρόνια Χίος Ελευθέρα", πατήστε εδώ.

Το Chios.gr είναι η επίσημη τουριστική ιστοσελίδα της Χίου και λειτουργεί υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου - Περιφερειακής Ενότητας Χίου με σκοπό την παροχή πληροφοριών σχετικών με τους τουριστικούς προορισμούς του νησιού, τα αξιοθέατα, τις παραλίες, τις δραστηριότητες και πολλά ακόμα!

Δεν επιτρέπεται η αναπαραγωγή ολόκληρου ή μέρους της ιστοσελίδας, χωρίς έγγραφη άδεια από την Π.Ε. Χίου.

greece

mygreece

Διαβάστε για τη Χίο στο
Χίος

pvaigaiou

pou-na-meinete

Επικοινωνία: Τμήμα Τουρισμού Περιφερειακής Ενότητας Χίου | Τηλέφωνα : 22713-50514 & 22713-50516 | FAX: 22713-50517 | Emailtourismos@chios.pvaigaiou.gov.gr